รู้ไว้ก่อนให้เช่า! สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการ "ขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม"

การปล่อยเช่าที่พักระยะสั้นอาจดูเป็นเรื่องง่าย ๆ ในมุมมองของคนทั่วไป แต่ในมุมของเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ ยังมีรายละเอียดด้านกฎหมายที่ต้องใส่ใจ และหนึ่งในนั้นก็คือ “หนังสือรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม” ซึ่งเป็นเอกสารที่หลายคนมองข้าม ทั้งที่จริง ๆ แล้ว มีผลต่อการปล่อยเช่าโดยตรง ฉะนั้นถ้าคุณมีบ้านหรืออาคารที่เตรียมจะเปิดให้คนเข้าพัก ไม่ว่าจะเพื่อรายได้เสริมหรือบริหารพื้นที่ให้คุ้มค่า รายละเอียดเกี่ยวกับหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม คือสิ่งที่คุณควรรู้ให้ชัดเจนก่อนเริ่มเดินเกมปล่อยเช่า เพราะการไม่มีใบรับแจ้ง อาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายที่จะตามมาแบบไม่รู้ตัว และบทความนี้ทีมงาน Propertyhub จะสรุปให้ครบทุกประเด็นเกี่ยวกับการขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม ว่าต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง ? และขั้นตอนเป็นอย่างไร ? เพื่อให้คุณปล่อยเช่าได้อย่างมั่นใจ ไม่สะดุดกลางทาง

ที่พักแบบไหนถือว่า “ไม่เป็นโรงแรม” และต้องทำเรื่องขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม ?

ตามกฎกระทรวง กำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566 (มีผลบังคับใช้ 29 ตุลาคม 2566) ระบุเอาไว้ว่า...

สถานที่พักที่มีจำนวนห้องพักในอาคารเดียวกัน หรือหลายอาคารรวมกัน แล้วแต่กรณี โดยมีห้องพักรวมกันไม่เกิน 8 ห้อง และรองรับผู้พักรวมกันได้ไม่เกิน 30 คน ที่จัดตั้งขึ้น เพื่อให้บริการที่พักชั่วคราวสำหรับคนเดินทางหรือบุคคลอื่นใดโดยมีค่าตอบแทนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบและออกหนังสือรับแจ้งให้แล้ว ไม่เป็นโรงแรมตาม (3) ของบทนิยามคำว่า “โรงแรม” ในมาตรา 4

โดยการแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม ให้แจ้งตามแบบและวิธีการที่รัฐมนตรีกำหนด (ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดทำประกาศ มท. เพื่อกำหนดแบบและวิธีการ) และการแจ้ง/การออกหนังสือรับแจ้งให้กระทำโดยวิธีการตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ เว้นแต่ไม่สามารถดำเนินการได้ก็ให้ดำเนินการยื่นด้วยตนเอง (ยื่นที่สำนักการสอบสวนและนิติการ หรือที่ทำการปกครองอำเภอ แล้วแต่กรณี) ทั้งนี้หนังสือรับแจ้งมีอายุ 5 ปี นับแต่วันแจ้ง (จากเดิมไม่ได้มีการกำหนดอายุของหนังสือรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมไว้)

หมายเหตุ : ในข้อ 1 ของกฎกระทรวงดังกล่าวไม่ได้กำหนดว่าเป็น “รายได้เสริม” แต่ได้มีการกำหนด “รายได้เสริม” ไว้ในเหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงดังกล่าวไว้ จึงทำให้การประกอบกิจการสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมยังคงต้องเป็นการประกอบกิจการเพื่อเป็นรายได้เสริมอยู่

หรือสรุปแบบง่าย ๆ เลยก็คือ

• มีห้องพักรวมกันทั้งหมดทุกอาคารแล้วไม่เกิน 8 ห้อง
• มีจำนวนผู้พักรวมกันทั้งหมดได้ไม่เกิน 30 คน
• การบริการที่พักดังกล่าวจะต้องไม่ใช่เป็นอาชีพที่ทำรายได้หลัก (ฉะนั้นแล้วการยื่นเอกสารขอหนังสือรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม จึงจำเป็นที่จะต้องมีเอกสารแสดงรายได้หลักร่วมด้วย อาทิ ใบรับรองการทำงานจากบริษัท, หนังสือรับรองการประกอบอาชีพ เป็นต้น)
• ต้องแจ้งให้นายทะเบียนทราบตามแบบหนังสือแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม

และถ้าดูตามหลักเกณฑ์ข้างต้นและที่พักของคุณเข้าข่าย ก็ถือได้ว่าเป็น สถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม และต้องทำเรื่องขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม ทั้งนี้บ้านพักพูลวิลล่า ในบางกรณีเจ้าหน้าที่อาจจะไม่รับแจ้งและต้องยื่นเรื่องเป็น โรงแรมประเภทที่ 1 แทน

ข้อกำหนดที่พักที่ถือได้ว่าประกอบธุรกิจโรงแรม

สำหรับที่พักที่ถือได้ว่าประกอบธุรกิจโรงแรม ตามกฎกระทรวง กำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566 ได้ถูกแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ดังนี้

1. โรงแรมประเภท 1 : หมายความว่า โรงแรมที่ให้บริการเฉพาะห้องพัก และมีห้องพักไม่เกิน 50 ห้อง
2. โรงแรมประเภท 2 : หมายความว่า โรงแรมที่ให้บริการเฉพาะห้องพักเกิน 50 ห้องขึ้นไป หรือโรงแรมที่ให้บริการห้องพักและห้องอาหารหรือสถานที่สำหรับบริการอาหารหรือสถานที่สำหรับประกอบอาหาร
3. โรงแรมประเภท 3 : หมายความว่า โรงแรมที่ให้บริการห้องพัก ห้องอาหารหรือสถานที่สำหรับบริการอาหารหรือสถานที่สำหรับประกอบอาหาร และสถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการ หรือห้องประชุมสัมมนา
4. โรงแรมประเภท 4 : หมายความว่า โรงแรมที่ให้บริการห้องพัก ห้องอาหารหรือสถานที่สำหรับบริการอาหารหรือสถานที่สำหรับประกอบอาหาร สถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการ และห้องประชุมสัมมนา

เอกสารที่ต้องเตรียมเพื่อใช้ในการขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม

• สำเนาบัตรประชาชน และ สำเนาทะเบียนบ้าน
• รูปถ่ายหน้าตรง ไม่สวมหมวก ไม่สวมแว่นตาดำ 2 นิ้ว / 2 รูป
• แผนที่แสดงที่ตั้งของสถานที่พักอาศัย จำนวน 1 ฉบับ
• แบบแปลนแผนผังแต่ละอาคาร แต่ละชั้น แต่ละห้อง พร้อมด้วยภาพถ่ายประกอบทุกอาคารทุกชั้นทุกห้อง จำนวน 1 ชุด
• เอกสารที่แสดงหลักฐานว่ามีรายได้หลัก จำนวน 1 ชุด (อาทิ ใบรับรองการทำงานจากบริษัท หรือ หนังสือรับรองการประกอบอาชีพ)
• สำเนาเอกสารแสดงการติดตั้งระบบป้องกันอัคคีภัย เช่น เอกสารการติดตั้งระบบป้องกันอัคคีภัย 1 ชุด
• สำเนาเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินและอาคารหรือสิทธิครอบครอง หรือสิทธิในการใช้ประโยชน์ในที่ดินและอาคาร
• สำเนาเอกสารการได้รับอนุญาตหรือใบรับรองตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร หรือหนังสือรับรองจากเจ้าพนักงานท่องถิ่นว่าอาคารดังกล่าวมีความมั่นคงแข็งแรง สามารถรองรับผู้พักได้ไม่เกิน 30 คน (ถ้ามี) จำนวน 1 ฉบับ
• แบบหนังสือแจ้งขอใบรับรองสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมตามกฎกระทรวงกำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม พ.ศ. 2551 (Download)

คุณสมบัติของผู้ที่จะขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม

• มีสัญชาติไทย
• มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์
• มีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักรไทย
• ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย
• ไม่เป็นบุคคลคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ
• ไม่เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
• ไม่เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่าเป็นผู้กระทำผิดในความผิดเกี่ยวกับเพศตามประมวลกฎหมายอาญา ความผิดตามกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติด ความผิดตามกฎหมายว่าด้วยมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการค้าหญิงและเด็ก หรือความผิดตามกฎหมายว่าด้วยมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการค้าประเวณี
• ไม่เป็นผู้อยู่ในระหว่างถูกสั่งพักใช้ใบอนุญาต
• ไม่เคยถูกเพิกถอนใบอนุญาต หรือเคยถูกเพิกถอนใบอนุญาตโดยเหตุอื่นที่มิใช่เหตุตาม (6) แต่เวลาได้ล่วงพ้นมาแล้วไม่น้อยกว่าสามปี

ต้องขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมที่ไหน ?

• พื้นที่กรุงเทพมหานคร : ยื่นคำขอได้ที่ ส่วนรักษาความสงบเรียบร้อย 3 สำนักการสอบสวนและนิติการ กรมการปกครอง (วังไชยา) ถนนนครสวรรค์ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร โทร 02-356-9559
• พื้นที่ต่างจังหวัด : ยื่นคำขอได้ที่ ที่ว่าการอำเภอที่สถานที่พักนั้นตั้งอยู่

ขั้นตอนการขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม

1.  ยื่นคำขอ : เตรียมเอกสารให้ครบ แล้วยื่นแบบฟอร์มแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมได้ตามพื้นที่ของคุณ

• กรุงเทพฯ: ยื่นที่ ส่วนรักษาความสงบเรียบร้อย 3 สำนักการสอบสวนและนิติการ กรมการปกครอง (วังไชยา) ถนนนครสวรรค์ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร โทร 02-356-9559
• ต่างจังหวัด: ยื่นที่ ที่ว่าการอำเภอ ที่ที่พักนั้นตั้งอยู่

2. เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเอกสาร : หลังจากยื่นคำขอ เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้น ใช้เวลาประมาณ 4 วันทำการ

3. ลงพื้นที่ตรวจสอบสถานที่จริง : เจ้าหน้าที่จาก 3 หน่วยงานจะเข้าตรวจพร้อมกัน ได้แก่

• กรมการปกครองส่วนจังหวัด
• องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.)
• เจ้าหน้าที่ตำรวจ

หากมีจุดใดที่ต้องปรับปรุง จะมีการแจ้งให้แก้ไข และเมื่อดำเนินการเรียบร้อย เจ้าหน้าที่จะถ่ายภาพเพื่อยืนยันความพร้อม

4. รอผลและรับหนังสือรับแจ้ง : เมื่อทุกอย่างเรียบร้อย เจ้าหน้าที่จะดำเนินการอนุมัติและออกหนังสือรับแจ้ง ซึ่งขั้นตอนนี้ใช้เวลารวมประมาณ 35 วัน (หากไม่มีข้อผิดพลาด)

ถ้าไม่ขอหนังสือใบรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม ผิดไหม ?

ถึงแม้ที่พักของคุณจะไม่ใช่โรงแรมตามกฎหมาย แต่จำเป็นที่จะต้องแจ้งต่อเจ้าหน้าที่ เพื่อให้ได้รับ “หนังสือรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม” ซึ่งถ้าหากไม่แจ้งจะมีความผิดฐานประกอบธุรกิจโรงแรมโดยไม่มีใบอนุญาต มีโทษปรับสูงสุด 20,000 บาท และอาจมี โทษปรับรายวันอีกไม่เกิน 10,000 บาท/วัน จนกว่าจะดำเนินการให้ถูกต้อง

ก่อนจะปล่อยที่พักให้เช่า อย่าลืมตรวจสอบให้แน่ชัดว่าที่พักของคุณเข้าข่าย "โรงแรม" หรือ "ที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม" เพราะเรื่องนี้มีผลโดยตรงต่อความถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งการขอหนังสือรับแจ้งแม้จะดูเป็นขั้นตอนเล็ก ๆ แต่ช่วยให้คุณปล่อยเช่าได้อย่างมั่นใจ ไม่ต้องเสี่ยงถูกปรับหรือเจอปัญหาตามมาในภายหลัง และไว้โอกาสหน้าเราจะนำข้อมูลดี ๆ อะไรมาฝากอีก คุณก็สามารถติดตามได้ที่ Propertyhub Blog

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : กรมการปกครอง